Wat zijn ZZS?
De lijst met Zeer Zorgwekkende Stoffen is gebaseerd op onder meer artikel 57 van de REACH-verordening. Het gaat om stoffen die kankerverwekkend (CM), mutageen, giftig voor de voortplanting, persistent en bioaccumulerend (PBT/vPvB) zijn of vergelijkbare ernstige eigenschappen hebben, zoals hormoonontregeling.
Bekende voorbeelden zijn lood, cadmium, kwik, PFAS-verbindingen, bepaalde weekmakers (ftalaten), broomhoudende vlamvertragers en veel PCB's. ZZS zitten in producten van verf en lijm tot elektronica en textiel — en komen daardoor uiteindelijk in afval terecht.
ZZS en het Circulair Materialenplan (CMP)
Het CMP, dat sinds 30 december 2025 het LAP3 heeft vervangen, neemt ZZS expliciet mee in de verwerkingsbeoordeling. Kernprincipe: bij de verwerking van afval tot nieuwe grondstoffen of producten moet onaanvaardelijke blootstelling aan ZZS zoveel mogelijk worden voorkomen.
Dat betekent concreet dat een afvalstroom niet automatisch voor recycling in aanmerking komt als hij ZZS bevat. Per stroom bepaalt het CMP hoe met zorgstoffen moet worden omgegaan: van sanering en gerichte scheiding tot volledige verwijdering als recycling onverantwoord is.
ZZS en ketenverantwoordelijkheid
De aanpak van ZZS vraagt om ketenverantwoordelijkheid: producenten, gebruikers, ontdoeners en verwerkers dragen elk een deel van de zorgplicht. Als ontdoener van gevaarlijk afval moet u weten welke zorgstoffen in uw afval zitten, omdat dit de toegestane verwerkingsroute bepaalt.
Levert u afval aan voor recycling, dan moet de verwerker kunnen aantonen dat ZZS beheerst worden meegenomen. Als dat niet kan, is verwijdering (bijvoorbeeld verbranding met energieterugwinning) de voorgeschreven route — hoe onaantrekkelijk dat circulair ook klinkt.
De ZZS in afval Zoeker van het RIVM
Het RIVM biedt de publiek toegankelijke tool 'ZZS in afval Zoeker' aan. Per afvalstof en toepassing toont deze welke ZZS relevant kunnen zijn en welke consequenties dat heeft voor scheiding, opslag en verwerking.
Gebruik de zoeker bij de indeling van nieuwe of onbekende afvalstromen en leg de uitkomst vast in uw afvalstoffendossier. Zo onderbouwt u de gekozen Euralcode en verwerkingsroute richting inzamelaar en ILT.
- Raadpleeg de ZZS in afval Zoeker bij onbekende stromen
- Leg de beoordeling vast als onderbouwing van uw Euralcode
- Bespreek ZZS-beperkingen vooraf met uw inzamelaar
- Recycling is geen recht: bij ZZS kan verwijdering verplicht zijn
Praktische gevolgen voor uw bedrijf
Voor de dagelijkse praktijk betekent de ZZS-aanpak vooral: goed scheiden aan de bron, zodat zorgstoffen zich niet verspreiden over grotere stromen; juiste etikettering; en een verwerker kiezen die de beheersing van ZZS aantoonbaar op orde heeft.
Wilt u weten of uw afvalstroom ZZS bevat en welke verwerkingsroute daarbij hoort? Neem contact met ons op of overleg met uw inzamelaar — een verkeerde route kan leiden tot weigering van de lading of een sanctie.
Praktische hulp nodig?
Vraag via het contactformulier advies aan voor uw specifieke situatie.